Παράδοση – Παραλαβή
Διαχρονικά, Αφηγήματα
Παράδοση – Παραλαβή

Στο μνημείο της «Γυναίκας της Πίνδου» σε μια μικρή πλατεία της Θεσσαλονίκης, στη συμβολή Παύλου Μελά και Στρατηγού Καλάρη (Β.Δ. Λευκού Πύργου), ποιός άραγε έχει προσέξει αυτόν τον εκπληκτικό και άκρως συγκινητικό στίχο;

…Γυναίκες Ηπειρώτισσες ξαφνιάσματα της φύσης

 εχθρέ γιατί δεν ρώτησες ποιον πας να κατακτήσεις…

(στίχοι: Πυθαγόρας)

Οι εκ Θεσσαλίας ορεσίβιοι, μόνιμοι πια, κάτοικοι Θεσσαλονίκης σίγουρα ΝΑΙ.

Κάθε φορά που τυχαίνει να περνάω από δίπλα ΤΗΣ αισθάνομαι τόσο μικρή και ασήμαντη μπρος στο μεγαλείο της ψυχής που επέδειξε, από το πρώτο κλάμα της γέννησης μέχρι και το τελευταίο του αποχαιρετισμού. Η ζωή της σκληρή, γεμάτη στερήσεις και κακουχίες, που όμως της επιφύλασσε να συναντήσει τον θάνατο με δόξα και τιμή.

Το ίδιο δέος αισθάνομαι και όταν θυμάμαι τη γιαγιά μου, μια βουνίσια γυναίκα της Πίνδου, να μιλάει τη βλαχική στα εγγόνια της. Κι αυτή έτσι δυνατή, ικανή, έτοιμη για όλα. Έτοιμη να υποστεί τα πάνδεινα, αν χρειαστεί, για να υπερασπίσει παιδιά και σύζυγο. Οι ανάγκες της περιορισμένες, ο κόπος όμως της καθημερινής επιβίωσης απεριόριστος. Τα μεγέθη ήταν ανάλογα των λιγοστών γνώσεών της. Θάλασσα αντίκρισε σε μεγάλη ηλικία και η πλησιέστερη επαρχιακή πόλη της φάνταζε αποκρουστικά χαοτική.

Γι’ αυτό και ο μικρόκοσμος του χωριού της ήταν ο κόσμος ΟΛΟΣ. Για ’κείνη οι συγχωριανοί της ήταν ο καθρέφτης της. Ο λόγος τους απόλυτα κυριαρχικός και καθοριστικός σε όλα τα επίπεδα της ζωής. Γι’ αυτό και το δέσιμο ήταν ισχυρό και ακατανίκητο μεταξύ τους, με σεβασμό ευλαβικό προς παραδόσεις, ήθη και έθιμα.

Αυτοί είναι οι Έλληνες Βλάχοι. Οι Έλληνες δηλαδή ... μιας και η καταγωγή δε συμβαδίζει απαραιτήτως με τη γλώσσα ... ομιλούντες ένα λατινογενές γλωσσικό ιδίωμα, κατάλοιπο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Άνθρωποι περήφανοι, αυθεντικοί και εργατικοί, με υψηλό αίσθημα αυτοθυσίας για το καλό των παιδιών τους. Μια κοινωνία ιδιαίτερη που λόγω της απομόνωσής της μέσα στα ψηλά βουνά της Πίνδου δεν αλλοιώθηκε πολιτισμικά.

Αν αναλογιστούμε, όμως, την ιστορική και πολιτισμική ισοπέδωση που κοντοζυγώνει, καθώς είμαστε σε «ελεύθερη πτώση» χωρίς εξοπλισμό, η διατήρηση της μουσικο-χορευτικής παράδοσής μας δεν είναι επιλογή αλλά χρέος. Μια υποτυπώδη ιστορική μνήμη να διαθέτουμε και μια ουσιώδη κριτική σκέψη, αμέσως αντιλαμβανόμαστε ότι εδώ πρόκειται περί μονοδρόμου.

Εξάλλου, πώς είναι δυνατόν κάποιος που γεννήθηκε και μεγάλωσε σ’ αυτήν τη χώρα να μη συγκινείται, έστω και λίγο, στο άκουσμα αυτού του στεγνού και καθάριου ηπειρώτικου ήχου; Να μην αισθάνεται, έστω και την παραμικρή επιθυμία, να διδαχτεί παραδοσιακούς χορούς που εξέφραζαν τη συλλογικότητα της εποχής; Όλα έχουν κάτι να μας πουν, κάτι να μας μεταφέρουν.      

Όπως, για παράδειγμα, τον παλιό καιρό, η μοναδική διασκέδαση των γυναικών και η ευκαιρία τους να επιδείξουν νιάτα και ομορφιά, ως περιζήτητες νύφες, ήταν στους γάμους και τα πανηγύρια. Γι’ αυτό και ο χορός τους έπρεπε να είναι λιτός και σεμνός. Ένας χορός με βήματα αργά και μικρά, με πατήματα συρτά και βαριά. Τα λικνίσματα να είναι μετρημένα και προσεχτικά, το κορμί στητό και περήφανο.

Αυτή ήταν η Γυναίκα στις ορεινές περιοχές της Πίνδου,

Μια σκληροτράχηλη Λεβέντισσα,

Ένα Ξάφνιασμα της φύσης!

Διαβάστε Σχετικά…